ჰომა ინდექსი (Homeostatic Model Assessment of Insulin Resistance) - ჰომეოსტატიკური შეფასების მოდელი (HOMA) არის მეთოდი, რომელიც გამოიყენება ინსულინრეზისტენტობისა და ბეტა უჯრედების ფუნქციის განსაზღვრისთვის. თავის მხრივ ინსულინრეზისტენტობა (ინსულინის მიმართ მგრძნობელობის დაქვეითება) რთული მდგომარეობაა, რომლის დროსაც უჯრედები ინსულინზე სათანადოდ არ რეაგირებს. ინსულინი არის ჰორმონი, რომელსაც პანკრეასის ლანგერჰანსის კუნძულების β-უჯრედები გამოყოფს. მისი ძირითადი დანიშნულებაა ორგანიზმის ენერგომომარაგება, რასაც სისხლში გლუკოზის დონის რეგულირებით ახორციელებს. ინსულინი ხელს უწყობს გლუკოზის სისხლიდან უჯრედებში გადატანას და გლუკოზის ენერგიის წყაროდ გამოყენებას. როდესაც უჯრედები ინსულინზე არასათანადოდ რეაგირებენ, სისხლში გლუკოზის დონე იმატებს (ჰიპერგლიკემია), რამაც დროთა განმავლობაში შესაძლოა გამოიწვიოს პრედიაბეტი და ტიპის 2 დიაბეტი.

ინსულინრეზისტენტობის განვითარებას ხელს უწყობს: ჭარბი წონა, ფიზიკური აქტივობის დეფიციტი, ნახშირწყლებით და ცხიმებით მდიდარი საკვები, მედიკამენტები (მაგ. სტეროიდები), ჰორმონალური დარღვევები (კუშინგის სინდრომი, აკრომეგალია, ჰიპოთირეოზი), გენეტიკური წინასწარგანწყობა და სხვა. ინსულინრეზისტენტობა შეიძლება ნებისმიერ ადამიანს დაემართოს და მას შესაძლოა ახასიათებდეს დროებით ან ქრონიკული მიმდინარეობა.

მეგალაბში HOMA ინდექსის გამოთვლა ხდება არა HOMA1-ის (ძველი, მარტივი ფორმულა), არამედ HOMA2-ის (განახლებული, თანამედროვე მოდელი) მეთოდით.

HOMA2-ის გამოთვლა ხორციელდება სპეციალური პროგრამული კალკულატორის — Oxford HOMA2 Calculator-ის გამოყენებით. აღნიშნული მოდელი ეფუძნება უზმოზე განსაზღვრულ გლუკოზისა და C-პეპტიდის (და არა ინსულინის) მონაცემებს და ითვლება უფრო ზუსტ და თანამედროვე შეფასების მეთოდად.

თავის მხრივ, C-პეპტიდი არის პეპტიდი, რომელიც შედგება 31 ამინომჟავისგან. ის პანკრეასის ბეტა უჯრედებში გამოიყოფილი პროინსულინის, ინსულინისა და C-პეპტიდად დაშლის შედეგად წარმოიქმნება. C-პეპტიდი ინსულინთან ერთად სისხლში ცირკულირებს და ორგანიზმიდან ძირითადად თირკმელების საშუალებით გამოიყოფა. მისი ნახევარგამოყოფის პერიოდი 3-4-ჯერ აღემატება ინსულინისას, ამიტომ C-პეპტიდის დონე უფრო სტაბილური მაჩვენებელია ინსულინთან შედარებით. C-პეპტიდის განსაზღვრა საშუალებას გვაძლევს, შევაფასოთ ინსულინის სეკრეციის დონე. C-პეპტიდს არ ახასიათებს ბიოლოგიური აქტივობა.